Autisme en woede

woede

Inleiding

Mensen met autisme krijgen de waarnemingen gefragmenteerd binnen; bovendien heeft meer dan driekwart één of meer over- of ondergevoelige zintuigen.
Als je dat zo leest dan zeg je makkelijk: Nou dat is het dus. Nee, het is een wereld op zich. Normaal is dat waarnaar een mens kijkt scherp te zien, daarop focus je je blik. Dat is ongeveer 5 % van het hele gezichtsvermogen. De rest zie je alleen als het echt aandacht vraagt en je daar dan je aandacht op richt. Mensen met autisme missen dat filter min of meer en proberen alles tegelijk op te nemen.
Als ik aan de aanrecht sta en mijn vrouw opent op een afstandje een bovenkastje in de keuken, dan duik ik automatisch weg. Daar moeten we nogal eens om lachen. Veel mensen met autisme kennen die reactie wel.
Zo gaat het dikwijls ook met de andere zintuigen. Ik probeer automatisch zo veel mogelijk alles waar te nemen; alles wat maar met zintuigen te maken heeft. Logisch dat ik moe ben als er veel indrukken binnen komen. Denk dan eens aan een film op tv of liever nog aan een operette voorstelling. Er zijn zoveel dingen tegelijk, decor, belichting, zang, muziek, voordracht, mimiek, aankleding, andere geluiden, enzovoort. Het is intens genieten en intens moe worden, ook al ontgaat je een deel van alles.
De meeste mensen hebben geen last of gemak van achtergrondgeluiden. Vertrouwde geluiden storen ook niet, je weet hooguit dat die er zijn. Bij mij tellen die geluiden wel mee.
Ik heb een dame aan de telefoon met een gesprek over haar auti-zoontje. Op een gegeven moment zeg ik spontaan tegen haar: "Zet even het gas lager anders heb je vanavond zwart vlees." Ze zegt "dank je", draait het gas lager en we praten zo door over haar zoon. Ook al concentreerde ik me op het gesprek, toch kwam dat nauwelijks te horen alarmsignaal bij me binnen en ik reageer daarop automatisch. Pas later, na het gesprek, drong het tot me door en kwam dat signaal in mijn hersenen binnen. De meeste andere mensen signaleren niet dat vet anders gaat spetteren als het water eruit is en merken niet eens of iemand in de kamer of in de keuken staat.

Kunt u zich nu voorstellen dat mensen met autisme heel veel prikkels parallel binnen krijgen?!
Deze inleiding heb ik gekozen om het onderwerp woede iets meer achtergrond te geven.

Iedereen wordt wel eens kwaad.
Je wordt tegengewerkt of gedwarsboomd; men betreed je leefruimte of men overschrijdt grenzen.
Het gevolg kan zijn:

ergernis, irritatie geprikkeldheid of erger
boosheid, kwaadheid en toorn en nog erger
driftbuien, woedeaanvallen, erupties of razernij.

Welke vorm van woede er optreedt, hangt niet alleen af van de sterkte van de prikkel en van het karakter van de persoon, maar ook van diens algehele (spannings)toestand, zoals vermoeidheid, honger, pijn, ziekte, seksuele frustratie, en het gebruik - of de onthouding - van een of andere verslaving. Ook hormonale veranderingen zoals bij PMS, menopauze of een manische episode kunnen de prikkelbaarheid verhogen.
Woede die gepaard gaat met agressie (fysiek of verbaal) kan gericht zijn tegen andere personen, organisaties of soms voorwerpen (bijvoorbeeld computeragressie). Ook kan de woede gericht zijn op de eigen persoon, bijvoorbeeld als hij of zij meent iets onverstandigs of slechts gedaan te hebben.
Veel mensen met autisme kunnen heel lang dingen verdragen, maar worden ze eenmaal kwaad dan…

De bekende autismekenner Tony Attwood vertelt ons, dat bij een woedeschaal met punten van 1 tot 10 de auti in het algemeen de standen 1 en 2 kent of extreem erg de 9 of 10. Kennelijk is er nauwelijks een tussenweg mogelijk. In de praktijk lijkt hij hiermee volkomen gelijk te krijgen. Velen denken alleen maar zwart-wit; het is goed of het is fout.

Prof. Van Gemert is van mening dat iemand met autisme agressief wordt omdat die verkeerd tegenspel krijgt, omdat die agressie via een bepaalde escalatie wordt uitgelokt, "bedoeld of onbedoeld maar het gebeurt."
Er wordt in zo 'n geval gewone communicatie gebruikt in plaats van auti-communicatie, helaas.


Woede met agressie als uiting.
Agressie betekent aanvallen of de neiging om aan te vallen.

Woede en agressie komen overal voor;
            Woede en agressie zijn geen hoofdkenmerk bij autisme;
                        Woede en agressie hebben wel dikwijls aparte achtergronden.

Woede die zich uit in agressie bij mensen met autisme komen nogal eens voor.
Omdat agressie geen kernfactor vormt bij autisme is hieraan tot heden nog weinig aandacht geschonken. Een literatuurbeschouwing in België gedaan in 2003 (zie bijlage) geeft in de conclusie enkele aanbevelingen te zien.
Dan lees ik nog:
"Uit onderzoek (Losh & Capps, 2006) blijkt dat autisten van normaal tot hoger cognitief niveau in ieder geval goed met simpele basisemoties, zoals agressie en verdriet, om kunnen gaan."
Hiermede zou men op het verkeerde been gezet kunnen worden, want mensen met autisme kunnen er dikwijls totaal niet mee omgaan voor wat betreft de eigen agressie.

Het duidelijkste lijkt mij de beschrijving van Tony Attwood in deze, in zijn boek Hulpgids Asperger-syndroom (2007) op pagina 169 en verder. Belangrijke punten hieruit zijn:

  1. Woede kan zorgen dat je je zin krijgt. (lees: duidelijkheid = veiligheid)
  2. Woede maakt soms een eind aan het pesten.
  3. Woede kan voorkomen, dat anderen in de buurt komen.
  4. Als woorden niet voorhanden zijn kan woede ontstaan uit machteloosheid.
  5. Iemand met een depressie kan dat uiten als woede.
  6. Verdriet kan woede als uiting geven.

 

De mensen, die daarmee behept zijn, komen in aanmerking voor een passende behandeling.
(DSM IV)

De onder 1 tot met 3 genoemde punten zullen weinig voorkomen bij mensen met autisme omdat het minder 'eerlijk' lijkt. Natuurlijk kunnen ze het wel door ervaring hebben aangeleerd.
Bij depressie, onder punt 5 en verdriet punt 6 kan het machteloze gevoel in die situatie woede veroorzaken. Wordt dat geuit dan zal dat, volgens mij, meer in de vorm van stugheid zijn dan een plotselinge eruptie, tenzij er veel prikkels bijkomen.

Door persoonlijke belangstelling als ervaringsdeskundige, ben ik verder op zoek gegaan.
Ik heb in gespreksgroepen en andere onderlinge contacten navraag hiernaar gedaan.
Onderstaand een beschrijving die als aanvulling op agressieve handelingen bij mensen met autisme gezien kan worden.

De gewone boosheid en woede kennen we allemaal. Een kind pakt speelgoed van een ander kind af; het lukt maar niet om die fietsband luchtdicht te krijgen; lawaai midden in de nacht; enzovoort.

Angst en woede geven de neiging tot aanvallen of vluchten. (Flight or fight)

Een aparte vorm van vluchten is het verstoppen en alles wat aan prikkels binnenkomt opzouten in jezelf. Internaliseren noemen we dat. Een goede autismegedragstherapeut kan zo iemand wellicht aan het spreken krijgen en dat kan voor veel opluchting zorgen.

Groot verdriet uit zich bij sommigen in woede, omdat - hoe verdriet te uiten - ontbreekt.
Een depressie kan de spanning eveneens hoog opvoeren.

Het kan zijn dat je als kind ervaart dat je bij een woedeaanval lekker met rust wordt gelaten, een beloning dus voor dit kind. Dit vraagt om al of niet kunstmatige, herhaling.
Het kan tot een gedragsstoornis leiden als met bedreiging of geweld een voor hem gunstige ervaring wordt opgedaan. Hiertegen kan een assertief tegenspel helpen.

Woede-uitingen worden aangewakkerd door: dreigen met straf omdat dit als machtsmisbruik kan worden ervaren of als oneerlijk omdat niet begrepen is wat er fout was en wat er dan wel moet gebeuren. Ook sarcastische opmerkingen; emotionele uitingen zoals stemverheffing of normaal beetpakken om hem tegen te houden kan leiden tot een woede-uitbarsting.
De volgende vier autistische uitbarstingen heb ik kunnen vastleggen.

1 door overprikkeling                                                                       
Uit de inleiding heeft u al lang begrepen dat prikkels bij iemand met autisme vaak met meer tegelijk binnenkomen dan bij de meeste andere mensen. Gevoeligheid op de zintuigen speelt een rol en het steeds weer alle informatie proberen te verwerken.
Begrijpelijk dat het dan snel teveel wordt en een verdedigingsmechanisme in werking treedt, de agressie.

 

2 bij verwerken van feiten uit het verleden
Herhaaldelijk (vermeend) wetteloos, oneerlijk gedrag van derden of
het zich langzaamaan bewust worden van de impact die het eigen autisme heeft. (TOM)
Dit stapelt zich op en op, soms tientallen jaren.
Komt er meer bij als het verzadigingspunt is bereikt dan … gaat het mis.
De verwerking van de feiten vindt ook achteraf plaats, het beseffen van een feit.
Het wordt een 'tijdbom' waarbij alleen nog de ontsteking plaats moet vinden.
Dan komt er een reflexhandeling naar buiten treden.
Soms tijdelijk ontoerekeningsvatbaar.
Hier kan cognitieve gedragstherapie helpen. (CGT)


3 als reflexhandeling, bij vermoeidheid
Het verzadigingspunt is bereikt door de gewone dingen van de dag, zoals zintuiglijke indrukken en andere feiten.
Op het punt gekomen van ontspannen komt er een kleinigheid bij. Toch iets anders dan het onder 1 genoemde.
Een, op zich onschuldige opmerking of zintuiglijke prikkel geeft een ongestuurde reflexhandeling als uiting.
De omgeving kan veel aan zien komen en voorkomen.
Leren om op een onschadelijke manier automatisch af te reageren.

 

4 als reflexhandeling, puur
Er is een normale spanning aanwezig.
Ineens (vermeend) wetteloos, oneerlijk gedrag van derden.
Ongestuurde reflexhandeling als uiting.
De omgeving bestaat nu eenmaal niet uit 'heiligen'.
Leren om op een onschadelijke manier automatisch af te reageren is moeilijk, omdat een voorval niet te voorzien is. De situatie leent zich daar vaak niet voor.
Soms tijdelijk ontoerekeningsvatbaar.

 

Conclusie
Oorzaak zeer divers.
Oorzaak achterhalen.
Preventieve aanpak beschrijven en uitdragen.

Een uitgebreidere beschrijving van de vier soorten volgt hierna.

 

1 door overprikkeling
Meeste mensen met autisme zijn sensitief; gevoelig op de zintuigen.
Proberen alle fragmenten die binnenkomen te verwerken; parallel.(Wordt ook puzzelen genoemd)
Komt er meer bij als het verzadigingspunt is bereikt dan … gaat het mis.
De omgeving kan veel aan zien komen en voorkomen.
Aanleren om op een onschadelijke manier automatisch af te reageren.

In eerste instantie kan deze agressie voorkomen nadat al een maximum aantal zintuiglijke prikkels is verwerkt en er nog meer bijkomt. Het eerste de beste voorwerp of mens wordt dan slachtoffer. Ik voel dit van de nek naar de hersenen en het overspoelt alles. Anderen hebben andere gevoelens hierbij.
Omdat op zo’n moment duidelijk van niet-toerekeningsvatbaar kan worden gesproken en alle-stoppen-slaan-door, kan dit voor de rechtspraak ook gevolgen hebben bij een veroordeling.

De reflex kan in tienden van een seconde gaan!

Als volwassene heb je hier meestal al aardig mee om leren gaan. Kinderen zijn hierin nog ongeremder. Sommigen zouten de prikkels op school op en ontploffen bij het minste geringste als ze thuiskomen. Andersom komt het echter ook voor.

Een schoolbegeleidster vertelde mij daarover met een kind de afspraak te hebben gemaakt dat het onmiddellijk (automatisch) naar het toilet zou gaan, een glas water drinken, dan tot tien tellen, alvorens naar de plaats in de klas terug te komen. En dat werkte uitstekend.

 


2 bij verwerken van feiten uit het verleden
Herhaaldelijk of éénmalig (vermeend) wetteloos, oneerlijk gedrag van derden of
het zich langzaamaan bewust worden van de impact die het eigen autisme heeft.

De eigen bewustwording, inzicht komt op gang (TOM) en verminderen de volgende 'kreten'.

  1. Oh, daarom ben ik veel misgelopen en kon ik dat en dat niet;
  2. Ik ben minder waard dan anderen;
  3. Ik moet dat toch zelf kunnen! (En vooral geen hulp vragen.);
  4. Een ander kan dat allemaal wèl (jalousie) en ik doe het alleen maar na;
  5. Zelf kan ik geen oplossing voor dat probleem vinden;
  6. Ik kan geen keuzes maken en ben daardoor doelloos en nutteloos.

Het feiten verwerken stapelt zich op en op.
Komt er meer bij als het verzadigingspunt is bereikt dan … gaat het mis.
De verwerking van de feiten vindt ook achteraf plaats, het beseffen van een feit. Soms stapelt het zich tientallen jaren op.
Het wordt een 'tijdbom' waarbij alleen nog de ontsteking plaats moet vinden.
Hier helpt hier cognitieve gedragstherapie het beste. (CGT)
Soms tijdelijk ontoerekeningsvatbaar. (tienden van een seconde)

Oorzaken zijn veelal te vinden in (vermeend) wetteloos gedrag van derden.
Vaker is het wetteloos gedrag niet zozeer tegen de auti-persoon zelf gericht als wel tegen zijn (naaste) omgeving. Hij/zij voelt zich dan geroepen daarvoor op te komen.
Mensen met autisme vormen soms meerdere sluimerende tijdbommen, die alleen onder ‘die speciale omstandigheden’ tot ontploffing komen. Gelukkig vindt dat ‘zelden’ plaats.
Het is bij mij te voelen van de nek naar de hersenen en overspoeld alles. Anderen voelen dat op hun eigen andere manier. Weten dat je geen eigen rechter mag spelen, valt dan weg.
Het rigide vasthouden aan eigen waarden en normen treedt naar voren; deze kunnen op een verkeerde perceptie alsook op een verkeerde associatie geënt zijn.
"Woede kan gemakkelijk overgaan in gedachten aan wraak, vernieling, straf en fysieke vergelding.", aldus Tony Attwood.

Eerst moet het kwartje vallen voordat een 'waarde' aan iets wordt toegekend.
Bij een auti met een lager IQ leidt het meestal tot een gevoel van machteloosheid en frustratie, waarna een zekere berusting volgt; als ze het al in volle omvang kunnen vatten.
Bij een hogere IQ leidt het tevens tot niet uit te voeren dadendrang en blijft de berusting achterwege, lijkt mij.
Komt het later tot een confrontatie, dan gaat het meestal bij de minste aanleiding mis. Vergeving of vervaging is, ondanks de soms strenge religieuze begrippen, onmogelijk. Het wordt echt levenslang een latente dreiging als het niet wordt 'uitgepraat'. Het mapje dient gesloten te worden.

Voorbeelden: ingewikkelde diefstal, verkeerde behandeling, enzovoort.

Voorbeeld 1:
Ik zou de chirurg niet moeten tegenkomen die mij eerst een stalen klem op de kaken zette alvorens mij met een kapje te verdoven.
Mijn keel moest van binnen gehecht worden. Ik was toen een jaar of drie, dus de man zal allicht niet meer leven.
Ik zie nog steeds duidelijk dat verbeten gezicht boven mij en zijn opluchting toen het de tweede keer lukte.
Eerst jaren later realiseerde ik mij dat en toen ontstond de blijvende woede daarover.

Voorbeeld 2:
Iemand die niet voor mij te peilen is en waarbij ik negatieve gedragingen of overtredingen ten opzichte van anderen, steeds vaststel. Bij een belangrijkere beslissing is het verwachtingspatroon (onredelijk en onwettig) al te raden en komt het door een kleinigheid tot minstens slecht gecontroleerd verbaal geweld.

voorbeeld 3:
Een mailtje.
Een goede kennis vroeg zich af toen mijn zoon vroeg of ie zijn haar zwart mocht verven of mijn man het niet gehoord had, toen ik zei: 'Ik wil dit niet' en hij gewoon erdoor heen praatte: 'Oké is goed, je mag je haren verven op voorwaarde dat je ze dan ook kamt.' (want hij verzorgt zich niet zo goed, niet kammen, enzovoort.) Hij dacht dat hij een goede oplossing had bedacht want zo zou zoonlief zijn haren misschien beter verzorgen. [win-win situatie]
Het punt was dat ik – autistisch - bleef NEE knikken en zeggen dat ik dat niet wou, en mijn man maar doordramde.
De kennis zat letterlijk met haar mond open, en zei tegen me: 'Zag je dat? Zie je wat er nu hier aan het gebeuren is?'
Ze zei dat ik veel meer van me af moest bijten, maar tja, dat ontaardt in ruzie op het moment, dat ik opkom voor mezelf. Het ene moment lijkt het alsof niemand me hoort en het andere moment hoort de hele buurt het.

Het antwoord.
Er zijn nu twee opties mogelijk.
1 Je bent je bewust dat je 'nee' schud en na de tweede keer wind je je kunstmatig op: "Stop! Mag ik ook nog iets zeggen?!" Daarmee vestig je de aandacht assertief op jezelf en in de pauze die ontstaat, kun je rustig met je mening komen. (Vuist op tafel.)
2 Je bent bezig de dialogen te volgen en vergeet even dat je 'nee' schud. Het stapelt zich op en op en op, totdat je jezelf ervan bewust wordt hoe hoog je al op de ladder staat en ineens krijg je hoogtevrees en schreeuwt het uit. Dat is de auti-manier, het kwartje moet eerst vallen en dat gebeurt pas na de vierde of zesde keer. Dan is er geen houden aan en ben je tijdelijk (hooguit tienden van seconden) ontoerekeningsvatbaar.
De kunst is om bewuster te reageren bij ieder 'nee'. Duidelijk je mening te zeggen voordat het escaleert. Altijd is het weer anders, natuurlijk. Maar door het steeds weer definiëren, weten hoe het ontstaan kan en bewuster reageren voordat het foute boel is, kun je je gedrag in de hand krijgen.

De bevestiging hierop.
Over je stukje; wel het is het tweede absoluut! Ik doe zo mijn best, maar het lijkt wel alsof ik elke keer in die plas blijf trappen in plaats van erom heen te lopen.

 


3 als reflexhandeling, bij vermoeidheid
Het verzadigingspunt is bereikt door de gewone dingen van de dag, zoals zintuiglijke indrukken en andere feiten. Toch iets anders dan de onder 1 genoemde aanleiding. Je bent namelijk net over het hoogste punt heen en bereid om te ontspannen.
Een, op zich onschuldige opmerking of zintuiglijke prikkel geeft een ongestuurde reflexhandeling als uiting.

De omgeving kan veel aan zien komen en voorkomen.
Aanleren om op een onschadelijke manier automatisch af te reageren.

In eerste instantie kan deze vorm van agressie voorkomen nadat al een maximum aantal prikkels is verwerkt en er niets meer bij moet komen. Na gedane arbeid is het goed rusten, maar komt er op dat ogenblik een opmerking of vraag, hoe onschuldig ook op zich, dan kan de bom barsten. Het eerste de beste voorwerp of mens wordt dan slachtoffer. Het is bij mij te voelen van de nek naar de hersenen en overspoeld alles. Het kan om tienden van een seconde gaan!
Omdat op zo’n moment duidelijk van niet-toerekeningsvatbaar kan worden gesproken en alle-stoppen-slaan-door, kan dit voor de rechtspraak ook gevolgen hebben bij een veroordeling.

De auti wordt zelf overtreder van eigen en/of geldende wetten en voorschriften. Dit kan spijt, wroeging en dergelijke veroorzaken. Hoewel moeizaam, komt het nog wel eens tot een excuus aanbieden.
In een geval van overprikkeling kan het behulpzaam zijn om vooraf een gedrag af te spreken bij het bereiken van het kookpunt. De handeling te autimatiseren.

Voorbeeld:
Een man komt aan het eind van de week thuis. Hij is op van de dagelijkse herrie in de fabriek en het geklets van collega's. Het is hem aan te zien. Hij ploft in een stoel neer en gaat zitten zappen achter de TV voor de afleiding. Komt zijn partner met de opmerking dat de keukendeur niet goed sluit door het vocht. Net of het zijn schuld is … Dat is de ontsteking van de ontploffing die dan volgt.
Had hij langer kunnen ontspannen dan was zijn hoofd leger geweest en had hij het makkelijker aan kunnen horen. Schat dat maar eens in, moeilijk, hoor.

 

4 als reflexhandeling, puur
Er is een normale spanning aanwezig.
Ineens (vermeend) wetteloos, oneerlijk gedrag van derden.
Ongestuurde reflexhandeling als uiting.
De omgeving bestaat nu eenmaal niet uit 'heiligen'.
Leren om op een onschadelijke manier automatisch af te reageren is moeilijk, omdat een voorval niet te voorzien is. De situatie leent zich daar vaak niet voor.
Soms tijdelijk ontoerekeningsvatbaar.

Een oorzaak voor deze reflexhandeling is niet direct overprikkeling, wel een zekere spanning. Ook hier geldt: (vermeend) wetteloos gedrag van derden, dat een 'kortsluiting' veroorzaakt. Het is te voelen van de nek naar de hersenen en overspoeld alles. Weten dat je geen eigen rechter mag spelen, valt dan weg. Het rigide vasthouden aan eigen waarden en normen treedt naar voren; deze kan op een verkeerde perceptie alsook op een verkeerde associatie geënt zijn.
Veel voorbeelden in het verkeer; verkrachting, diefstal, enzovoort.

Het lijkt te helpen om te proberen in situaties als deze - een van geval tot geval aangepast gedrag - aan te leren. Het kan ook hierbij om tienden van een seconde gaan!
Te leren valt alleen voor een feitelijke situatie zoals: over de vluchtstrook inhalen op de snelweg.
In een nieuwe situatie, waarvoor geen gedrag is aangeleerd komt eerst de reflexhandeling en dan het nadenken er over. Het kan dus finaal uit de hand lopen.
Omdat op zo’n moment duidelijk van niet-toerekeningsvatbaar kan worden gesproken en alle-stoppen-slaan-door, kan dit voor de rechtspraak ook gevolgen hebben bij een veroordeling.

 

Algemeen
Steeds kan de uiting door verbaal geweld vergezeld gaan.
De dikwijls voorkomende darmklachten bij mensen met autisme kunnen versterking geven aan de woede; denk aan een algeheel welzijnsgevoel.

Volgens Van Gemert (Engagement Special) is "agressie een gedrag dat doelbewust gericht is op het schade toebrengen aan een ander dan wel de dreiging dat te doen. De toevoeging `doelbewust' is van belang. "

Volgens mij is dat doelbewust relatief. In de gevallen die ik heb meegemaakt bij auti's van verschillend niveau en leeftijd is er bij een reflexhandeling geen sprake van doelbewustheid, maar van een willekeurige reactie. Het komt zelfs voor dat de aanval onbewust niet naar de 'schuldige' gericht wordt, omdat aangeleerd is – automatisch - schade te mijden.
Automutilatie kan ook een minder gewenste uitkomst bieden als reflexhandeling. Hier lijkt mij ander gedrag aanleren zeker op zijn plaats.
Wellicht is het daarom beter om, waar van toepassing niet over woede of agressie maar over een reflexhandeling te spreken.

De Dr Getmanstichting zegt over reflexen (van kind naar volwassene):
De meeste reflexen verdwijnen niet echt, maar worden als het ware ondergesneeuwd door de bewuste motorische ontwikkeling, die o.a. op gang komt door een betere myelinisatie van de verschillende zenuwen. Bijvoorbeeld de schrik-/ of Moro reflex, die in eerste instantie gericht is op de bescherming van het kind, verdwijnt weliswaar in deze vorm, doch blijft aanwezig tot op volwassen leeftijd. Hevige schrik geeft ook bij volwassene een typische onbewuste reactie.

Het hernieuwd geconfronteerd worden met – soms tientallen jaren oude - feiten uit het verleden geeft voorzover ik kan vaststellen eenzelfde schrikreactie te zien, zoals onder punt 2 genoemd.

Het is voor derden niet te bepalen of het om een reflex gaat of om een escalatie, een opgebouwde overprikkeling. Dit is slechts te achterhalen door de juiste vragen te stellen, terwijl betrokkene dat verbaal zal moeten kunnen weergeven dan wel kunnen tekenen of zo. Dit is de kunst van auti-communicatie.
Bij Autimaat in Doetinchem, is hiermee al heel veel ervaring opgebouwd.

 

Conclusie
Agressie of woede uitbarsting is meer divers dan gedacht.

Hoewel agressie geen kernfactor vormt bij autisme verdient het zeker aanbeveling om dit onderwerp nader te onderzoeken. Temeer omdat een agressieve handeling, als uiterste, levens kan verwoesten.
Meestal is een bepaalde vorm van preventie mogelijk indien bekend is om welke aanleidingvorm het gaat.
Bij de juiste vraagstelling zal bij de meeste mensen met autisme te achterhalen zijn wat de feitelijke oorzaak is van hun gedrag.
Een logisch gevolg lijkt dan een gerichte preventieve therapie te zijn, waarbij rekening wordt gehouden met de persoonlijke sensitiviteit(en) en autisme. Preventieve aanpak beschrijven en uitdragen.

Het in inrichtingen –veel verguisde – opsluiten in een separeerruimte na een agressieve uiting, kan met een juiste aanpak behoorlijk worden verminderd. En dat niet alleen bij mensen met autisme.

Bij opvoeding in een autisme onvriendelijke inrichting wordt de nasmaak als volgt verwoord:

Uiterlijk gedrag wordt dan redelijk normaal en aangepast, alleen van binnen word je een hoopje ellende. En als het kind dan al die ellende niet meer emotioneel kan verwerken, krijg je het externaliserende gedrag waar volwassenen over klagen.

Het is duidelijk dat dit een rem betekent op het in vrijheid leren kennen van jezelf en je eigen autisme. Laat staan dat je die agressieve uitingen onder de knie kunt krijgen.

In het volgende bericht iemand met autisme die zichzelf en zijn eigen autisme, kan doorgronden:

Ik heb m'n autisme ook volledig geaccepteerd en kan heel goed met mijn "handicap" leven.
Wellicht komt het omdat ik erg zelfreflectief ben en mezelf daardoor ook erg goed ken. Zowel de positieve als de negatieve kanten. Dat is lang niet voor iedereen weggelegd. Niet voor "normale" mensen maar ook zeker niet voor mensen met autisme.
Wellicht ligt hier de sleutel van het geheim. Het vermogen tot diepgaand, kritisch zelfonderzoek en het kunnen analyseren van de uitkomsten daarvan.

De meesten zullen echter begeleiding nodig hebben om tot die zelfkennis te komen. Die zelfkennis is noodzaak om tevens die uitingen van woede, de agressie te reguleren.

De beschrijving van uiting in woede is voor velen een fenomeen; een verklarend artikel door een deskundige geschreven in eenvoudige taal zal, na adequaat onderzoek, welkom worden geheten.

 

Mar Wanrooij    ©                                                        september-december 2008

 

Naschrift

Het is mogelijk om per persoon te achterhalen wat de oorzaak is of oorzaken zijn van uitbarstingen. Is dat achterhaald dan kan er iets aan de oorzaak worden gedaan. Uiteraard moet de mens met autisme wel voor correctie open staan en kunnen en willen 'bijscholen'. Zelfkennis blijkt de sleutel hiertoe te zijn en daarbij moet - soms langdurig - worden geholpen.

 

 

 


Bijlage

Agressie bij het syndroom van Asperger: een literatuurbeschouwing
j. daems, k. vandenbosch, g. pieters      17-3-2003

conclusie
Terugkomend op de onderzoeksvraag of er een associatie bestaat tussen het syndroom van Asperger en agressie, blijkt dat de bestudeerde literatuur weliswaar een aanwijzing geeft in die richting, maar dat er voorlopig onvoldoende wetenschappelijke onderbouwing is om deze vraag eenduidig te kunnen beantwoorden. Het is opmerkelijk dat storend gedrag, waaronder agressie, vaak wordt vermeld, maar het lijkt niet om een kernsymptoom van het syndroom te gaan. Anderzijds vermoeden de onderzoekers een onderrapportage van het Asperger-syndroom in forensische settings, waarbij moet worden aangetekend dat het bij een vermoeden blijft, dat is gebaseerd op onderzoek van een te kleine populatie. Er is duidelijk behoefte aan gesystematiseerd onderzoek waarin begrippen als agressie, geweld en antisociaal gedrag eenduidig geoperationaliseerd worden en grotere aantallen patiënten kunnen worden ingesloten. Een vrij zeldzame gebeurtenis als agressie is immers lastig te onderzoeken. Dit impliceert het opzetten van een longitudinaal bevolkingsonderzoek, wat ook vanuit ontwikkelingsperspectief interessant is. Intussen bestaat er het risico van stigmatisering van deze populatie, die ten onrechte als gevaarlijk zou kunnen worden beschouwd. En – omgekeerd – zou het risico kunnen bestaan dat bij verondersteld agressieve individuen in gevangenissen psychopathologie zoals het Asperger-syndroom niet onderkend wordt. Daarom zou in de (permanente) vorming van volwassenenpsychiaters – en ook in de forensische psychiatrie – voldoende aandacht moeten worden geschonken aan autismespectrumstoornissen, om hiermee vertrouwd te raken.

 

 

 
                                                                                                                          naar bijlagen          

Overname van dit artikel is toegestaan voor niet commerciŽle doeleinden, mits
ongewijzigd en met bronvermelding.                                           ©    autiweg.nl